Tüm dünyada kamu bütçesiyle yapılıp, devlet eliyle işletilen kurumların özelleştirme yöntemiyle

devrinin temelinde temel amaç ve beklenti, hizmet alan ve kısaca tüketici olarak tanımlanan kişi ve

kuruluşların daha iyi, daha ucuz hizmet ve ürüne erişimini sağlamaktır.

Bu nedenle ideolojik olarak hangi kategoride yer alırsa alsın, uzak doğu’daki Çin veya Singapur’dan

güney Amerika’daki Brezilya veya Şili’ ye kadar özelleştirilme kapsamına alınıp devredilen tüm

sektörlerde işletmeleri üstlenen kuruluşların yatırım yapmaları yanında hizmet tarifelerini tüketici

lehine optimal düzeyde tutmaları temel amaçtır.

Bu hedef doğrultusunda kamu piyasa düzenleme görevini üstlenir, devlet bu tür özelleştirmelerde

tüketicinin mağdur edilmemesi için gerekli önlemleri alır, ihtiyaç duyduğunda bu düzenleme ve

denetleme görevini yapması için kimi kurumları görevlendirir, yoksa ihdas eder.

Örneğin enerji piyasasında elektrik dağıtım işini kimi kuruluşlara devrederken, tüketicinin mağdur

edilmemesi, fiyatların belirlenen kriterler üstüne çıkmaması için Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu

kurulmuş ve yetkilendirilmiştir.

Tıpkı bankaların ‘Bankacılık Denetleme Düzenleme Kurumu’ BDDK ve iletişimin ‘Bilgi Teknolojileri

İletişim Kurumu’ BTK tarafından denetlenip, piyasaların düzenlenmesi gibi.

Türkiye limanlarının özelleştirilip, çağa uygun hizmeti, rekabetçi fiyatlarla sağlama arayışları yıllar

süren çabalara rağmen, hayli gecikmiş ve ancak AK Parti dönemiyle hız kazanabilmiştir. Gecikme

nedeniyle Türkiye limanları yatırımlardan mahrum kalmış, üstelik Doğu Akdeniz’in en uygun iki

limanına sahip olmasına rağmen ‘HUB LİMANI’ gibi küresel dünya ticareti bakımından yadsınamaz

öneme sahip bir konteyner terminal liman gerçekleştirme projesi durmadan ötelenmiştir.

Oysa Ortadoğu ve Türki Cumhuriyetler olarak adlandırılan Kafkasya ve Asya ülkeleri ancak doğu

Akdeniz’ deki böylesi bir liman sayesinde dünya ticaretine entegre edilebilirdi.

Lübnan iç savaşı nedeniyle bölgenin en önemli limanı olan Beyrut’ un devre dışı kalması ve Mersin’ in

o limanın yerini alma fırsatını kaçırması ardından doğu Akdeniz’ de tek Hub Limanı olarak Mısır’daki

Dimyatta limanı öne çıkmışsa da, o limanın Ortadoğu, özellikle de Türki Cumhuriyetlere erişim

konusunda hiç bir zaman Mersin olamayacağı, ancak Mersin üzerinden hizmet verebileceği açıktır.

Yukarıda özetlenen süreçte Devlet iki önemli adım atmış, ilk etapta dünyada hızla gelişen ve

neredeyse tek taşıma modeli haline gelen kontayner taşımacılığında alt yapı yetersizliği çeken mevcut

Mersin limanının özelleştirilmesi için gerekli adımlar atılırken,

yine Mersin’ de mevcut limandan ayrı Doğu Akdenizin tümüne hitap edecek ve küresel HUB LİMANI

tanımına uygun bir kontayner terminal projesinin hayata geçirilmesi için düşünülen projede düğmeye

basılmıştır.

Mevcut Mersin limanı işletmecisi sıfatıyla T.C.D.D. tarafından özelleştirme amacıyla Özelleştirme

İdaresi Başkanlığına (ÖİB) devredilmiş ve 2004 yılında ÖİB gerekli çalışmaları başlatmıştır.

2007 YILINDA TÜRK AKFEN VE SİNGAPUR’ LU PSA ŞİRKETLERİ KURDUKLARI %50-%50 ORTAK MİP

ŞİRKETİ ADINA LİMANININ 36 YILLIK İŞLETME HAKKINI 765 MİLYON DOLARLIK TAAHÜT FİYATIYLA

SATIN ALIP, MAYIS 2007 TARİHİNDE İŞLETMEYE BAŞLAMIŞTIR.

Raporun başlangıcında değinildiği gibi özelleştirilen hiç bir kurum devletin denetleme ve hizmetin

düzenlenmesi mekanizmalarından muaf değildir. Yasal olarak Mersin limanında da devlet otoritesi

özelleştirme şartnamesi ve ardından devir sözleşmesiyle bu konuda hem düzenleme hem denetleme

konusunda teorik olarak üzerine düşeni yapmış, gerekli önlemleri almıştır.

Örneğin 2004 YILINDA ÖZELLEŞTİRME YÜKSEK KURULU MERSİN LİMANININ ÖZELLEŞTİRME YETKİSİNİ

ÖİB’ e devrederken 2004/128 SAYILI KARARDA; “İşletme hakkını devralacak yatırımcının limandaki iş

ve işletme denetim ve kontrolünün TCDD tarafından yerine getirilmesi” öngörülmüş, ÖİB ise limanın

36 yıllık işletme hakkını Mersin Uluslararası Liman İşletmeciliği A.Ş (MİP)’ e devrine ilişkin ÖİB ve MİP

arasında akdedilen 11.5.2007 tarihli sözleşmenin hizmet tarifelerini düzenleyen 9. maddesinde, hiç

bir tartışmaya yol açmayacak kadar açık ifadelerle şu hükümleri kayıt altına almıştır:

* İŞLETİCİ FİRMA 11.5.2010 TARİHİNE KADAR GEÇEN SÜREDE LİMANDA UYGULAYACAĞI TARİFELER

TCDD’ NİN 31.12.2006 TARİHLİ TARİFESİNDEN DAHA YÜKSEK OLAMAZ.

* ANCAK BU DÖNEM ÜRETİCİ FİYAT ENDEKSİNDE ABD DOLARI/TL PARİTESİNDEN DAHA FAZLA

DEĞİŞİM GERÇEKLEŞMESİ HALİNDE TARİFELERDE BU FAZLALIK ORANINDA ARTTIRIMA GİDİLEBİLİR.

(ÜÇ YILLIK ÜFE VE DOLAR PARİTELERİNE BAKILDIĞINDA %2-3′ Ü AŞMAYAN DEĞİŞİMLER DIŞINDA FARK

OLMADIĞI GÖRÜLECEKTİR A.A.)

* YİNE BU 3 YILLIK SÜRE İÇİNDE LİMANDA DAHA ÖNCE TCDD TARAFINDAN VERİLMEYEN BİR

HİZMETİN UYGULANMASI HALİNDE UYGULANACAK TARİFENİN TCDD TARAFINDAN ONAYLANMASI

ŞARTTIR.

* İŞLETİCİNİN 11.5.2010 TARİHİNDEN SONRA DA HERHANGİ BİR HİZMET İÇİN, MALİYETİNİ CİDDİ

BİÇİMDE AŞACAK FAHİŞ FİYAT UYGULAMASINDAN KAÇINACAK.

* BU HUSUSLARIN, İŞLETME HAKKI SÜRESİNCE TCDD TARAFINDAN DENETLENMESİ VE İŞLETİCİNİN

SÖZ KONUSU YÜKÜMLÜLÜKLERE UYMADIĞININ TESPİTİ HALİNDE YİNE TCDD TARAFINDAN

SÖZLEŞMEDE BELİRLENEN PARA CEZALARININ UYGULANMASI ,

Yukarıda 4 madde olarak yer alan tüm hükümler başvurumuz üzerine ÖİB tarafından 14.6.2010

tarihinde resmi olarak verilen bilgidir.

Herkesin anlayacağı dille yazılan bu denli açık hükme rağmen limanı devralan MİP, denetlemekle

yükümlü TCDD yetkililerinin gözleri önünde şunları yapıyor:

* TCDD LİMAN İŞLETMESİNİN 2004′ TEN BERİ MERSİN LİMANINDA ÜCRETSİZ UYGULADIĞI ISPS

OLARAK ADLANDIRILAN ULUSLARARASI GÜVENLİK UYGULAMASINI ÜCRETLİ HALE GETİRİP, DOLU

KONTAYNERDEN 9 DOLAR, BOŞ KONTAYNERDEN 3 DOLAR TAHSİL ETMEYE BAŞLIYOR.

* MİP LİMANI DEVRALDIKTAN SONRA YİNE TCDD LİMAN İŞLETMESİNİN O GÜNE KADAR ÜCRETSİZ

YERİNE GETİRDİĞİ VE EN AZINDAN 3 YIL DAHA ÜCRET TALEP EDİLMEMESİ GEREKEN KONTAYNER KİLİT

ÇÖZME HİZMETİNDEN 4 DOLAR/KONT ALMAYA BAŞLIYOR..

* HİZMET ALAN VE DÜNYADAKİ RAKİPLERİYLE BAŞ ETMEK ZORUNDA KALAN MÜKELLEFİN ASIL CANINI

YAKAN TARİFE İSE TCDD’ NİN LİMANI DEVRETTİĞİ GÜNE KADAR UYGULADIĞI KONTAYNER BAŞINA 85

DOLAR OLAN ELLEÇLEME (DOLDURMA/BOŞALTMA PARASI) ÜCRETİNİ 3 YIL BOYUNCA FİYAT

ARTTIRMAMA HÜKMÜNE KARŞIN 11.5.2007 TARİHİNDEN HEMEN SONRA 143 DOLAR OLARAK

UYGULAMAYA BAŞLIYOR. (Ki liman TCDD tarafından işletilirken de para kazanıyor ve söz konusu

elleçleme hizmetinin maliyeti 20’lik kontaynerde 30, 40’lık kontaynerde 40 dolar civarıydı)

Kısaca MİP, denetlemekle yükümlü TCDD sorumlularının gözleri önünde 3 yıl boyunca ISPS+Kilit

çözme+ kontayner elleçleme adı altında 9+4+58=71 dolarlık ücreti fazladan alıyor.

Bununla da yetinmiyor. Sanki o 3 yıl boyunca hiç zam yapılmamış gibi 3 yılın dolduğu tarih olan

11.5.2010 tarihinde tüm liman tarifelerini kendi inisiyatifiyle ve denetleyicinin, hizmet alanların gözü

önünde yeniden arttırıyor.

Faaliyet gösterdiği 10 yıl boyunca ilk 3 yıllık fiyatları baz alsak bile yılda ortalama 1,2 milyon kontayner

elleçleme miktarı üzerinden 852 milyon doları hizmet alanların cebinden çekip alan MİP ‘in Türk

ortağı AKFEN, bugün 36 yıllık işletme hakkının tamamını 765 milyon dolara satın alınan limanın kalan

25 yıllık işletme hakkıyla ilgili şirketteki %50 payının %40′ ını 869 milyon dolara satıyor.

Kamu otoritesi ne yapmalıydı, ne yapmalı sorularını duyar gibiyim:

Liman tarifelerini ve verilen hizmeti denetlemekle yükümlü TCDD’ nin bu alandaki yetkililerinin

sorumluluğu ve kendilerine devletçe verilmiş olan yasal gözetim, gerektiğinde cezai uygulama gibi

müeyyideleri yerine getirmediği açıktır.

Bu konuda gerekli yasal işlemlerin başlatılması, en azından bundan sonra ortaya çıkacak yeni fiyat

tarifelerine karşı belirlenen denetim mekanizmasının işletilmesi ve geçmişte yapılan sözleşmeye aykırı

zamlar nedeniyle hizmet alanların cebinden çıkan 700 milyon doları aşkın paraya karşı sözleşmede yer

alan cezai hükümlerin emrettiği tutarların derhal ve geçmişten bugüne yasal faizleriyle birlikte tahsili

cihetine gidilmesi kamu çıkarları açısından en doğru yol olacaktır.

7 Ağustos 2017

Abdullah Ayan, Mersin

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.