Öne Çıkanlar MERSİN toroslar bakım RECEP TAYİP ERDOĞAN GÜMRÜK

''Sorunları karşılıklı diyalog ve müzakereler ile çözümlemek mümkün''

HABER: Hüsamettin TANRIKULU

ÇATIŞMALARDA YÜZLERCE İNSAN ÖLDÜ

2010 yılında Kırgız Özbek çatışmasına değinen Adsız, 2010 yılında yolsuzlukla suçlanan Kurmanbek Bakiyev'i devirmek isteyen Tündük  Kırgızları, Tüştük Kırgızlarından olan Bakiyev'i daha fazla yönetimde istemediğini anlatarak, "Kırgızistan'da Tündük-Tüştük yani Kuzey Güney ayrımı siyasette oldukça belirleyici bir unsur. Tündük halkı Tüştük halkını sad (soğd kökenli) diyerek aşağılamakta. Bakiyev'e karşı olan protestolar Kırgızistanın Özbekistan sınırndaki Celalaabad,Batken ve Oş şehirlerinde yön değiştirerek Kırgız-Özbek çatışmasına dönüştü.Bu bölgelerde ekonomik pazar Özbek asıllı Kırgızistan vatandaşlarının elinde ve önemli bir Özbek nüfus barındırmakta. Özbekler, Güney Kırgızistan'ının Fergana ovasında olduğunu dolayısıyla tarihi Özbek yurdu olduğunu iddia etmektedirler. Çatışmalarda yüzlerce insan ölürken binlerce ev yakıldı, yüzbinlerce insan geçici olarak göç etti. Mahallelerde barikatlar kuran insanlar kendi güvenlik önlemlerini aldılar. Rusya'nın müdahalesi Bakiyev'in devrilmesiye sukünet sağlanabidi. Orta Asya ülkeleri içerisinde demokratik yönetime en yakın devlet Kırgızistan olup Kazakistan'da bu konuda olumlu adımlar atmakta. Yine ülkede defalarca Kırgız- Kürt çatışması yaşanmıştır. Bunu Kırgızistan Kürtleri kitabımızda detaylıca işledik" diye konuştu.

'GENİŞLEME ÇALIŞMALARI ÇATIŞMALARI ARTIYOR'

Adsız, Kırgız Tacik çatışmasına dikkati çekerek, 1969, 1970 ve 1975 yıllarında İsfara Kalhozu'nun genişleme çalışmaları Kırgızların  Batken Kalhozu'nu endişelendirdiğini ve köylüler arasında çatışmalara sebebiyet verdiğini dile getirdi. Adsız, "1989 yılında Üç Döbö ve Hoca Alo köyleri arasındabir arazi anlaşmazlığı üzerine başlayan olaylar Voruğ ve Ak-Say sakinlerini içeren büyük çatışmalara neden oldu. Özellikle anklav denilen bir ükenin bir başka ülke içerisindeki toprakları meselesi son zamanlarda Kırgız-Tacik çatışmalarına neden olmaktadır. Bu sorun daha önce Özbek-Tacik, Kırgız-Özbek çatışmalarına da sebebiyet vermişti. Gelin öncelikle bu anklavları inceleyelim. Fergana vadisi içerisinde 3 ülkenin anklav alanları var"  diye belirtti.

ANKLAV ALANLARINI TEK TEK SIRALADI

Adsız, Kırgızistan sınırları içerisindeki Özbekistan ve Tacikistan'a bağlı anklav alanlarını ise şöyle anlattı: 

"* Soh Anklavı: Kırgızistan sınırları ile çevrili olup Özbekistan'a ait olan bu anklavın nüfusu 50 bin olup nüfusun tamamına yakını Taciktir. Kapladığı alan 325 km karedir. Chongara Anklavı da bura bağlıdır.

* Şahımerdan Anklavı:Kırgızistan sınırları ile çevrili olup Özbekistan'a ait olan bu anklavın nüfusu 5 bin civarı olup halkının coğunluğu Özbeklerden oluşur. Kapladığı alan 90 km karedir.

* Kalaça Anklavı: Kırgızistan sınırları ile çevrili olup Özbekistan'a ait olan bu anklavın nüfusu bin kadar olup halkının çoğunluğu Taciklerden oluşmaktadır. Kapladığı alan 2 km karedir.

* Kayrağaç Anklavı: Kırgızistan sınırları içerisinde olup Tacikistan'a ait bu anklavın nüfusu 200 civarı olup halkı Özbeklerden oluşmaktadır. Kapladığı alan 2 km kare civarıdır.

*Voruğ Anklavı: Kırgızistan sınırları içerisinde olup Tacikistan'a ait bu anklavın nüfusu yaklaşık 31 bin olup halkı Taciklerden oluşmaktadır. Kapladığı alan 90 km kare civarıdır.

* Jangy-Aiyla Anklavı: Kırgızistan sınırları içerisinde olup Özbekistan'a ait bu anklavın nüfusu yaklaşık 350 olup halkı Kırgızlardan oluşmaktadır. Kapladığı alan 1 km kare civarıdır. 2.  Özbekistan sınırları içerisindeki Kırgızistan ve Tacikistan'a bağlı anklav alanları:

* Barak Anklavı: Özbekistan sınırları içerisinde olup Kırgızistan'a ait bu anklavın nüfusu yaklaşık bin kişi olup, halkı Kırgızlardan oluşmaktadır. Kapladığı alan yaklaşık 1 km karedir.

* Sarvak Anklavı: Özbekistan sınırları içerisinde olup Tacikistan'a ait bu anklavın nüfusu yaklaşık 1500 olup halkı Özbeklerden oluşmaktadır. Kapladığı alan 15 km karedir."             

Adsız sorunların çözümü ise şöyle anlattı:"Kırgızistan Özbekistan ve Tacikistan için kangrene dönüşen problemler yumağını karşılıklı diyalog ve müzakereler ile çözümlemek mümkün. Anklavların koridorlar ile ana ülkelerine bağlanması ve bu koridorları kapladığı alan kadar arazi takası en iyi çözüm olarak görülmektedir. Çünkü bu anklav alanları tarihi yerleşimler ve sakinleri tarafından terk edilmek istenmiyor. Diğer bir çözüm yolu ise anklav anlamları kadar toprağın karşılıkli olarak takasari ve içerisinde yaşayan nüfusun da değişim yoluyla göç ettirilmesi" dedi.

 

Avatar
Adınız
Yorum Gönder
Kalan Karakter:
Yorumunuz onaylanmak üzere yöneticiye iletilmiştir.×
Dikkat! Suç teşkil edecek, yasadışı, tehditkar, rahatsız edici, hakaret ve küfür içeren, aşağılayıcı, küçük düşürücü, kaba, müstehcen, ahlaka aykırı, kişilik haklarına zarar verici ya da benzeri niteliklerde içeriklerden doğan her türlü mali, hukuki, cezai, idari sorumluluk içeriği gönderen Üye/Üyeler’e aittir.

banner92

banner97